Sinir Yaralanmaları

Sinir yaralanmaları, el ve parmaklarda his kaybı ve kas gücü azalmasıyla seyreden yaralanmalardır. Sinirler, beyinden gelen hareket komutlarını kaslara, dokudan gelen his bilgisini beyne taşır. Kesildiklerinde bu iki yönlü iletim durur.

Elde üç ana sinir bulunur: median, ulnar ve radial. Her biri belirli bölgelerin hissinden ve belirli kasların hareketinden sorumludur. Hangi bölgede his kaybı olduğu, hangi sinirin yaralandığını gösterir.

Sinir iyileşmesi yavaş bir süreçtir. Onarımdan sonra sinir lifleri günde yaklaşık bir milimetre hızla ilerler; parmak ucuna ulaşması aylar alır. Bu, sabır gerektiren bir bekleyiştir ve baştan anlatılması gerekir.

Sinir onarımı büyütme altında yapılır. Sinir uçları temizlenir, lif demetlerinin karşılıklı gelmesi sağlanır ve dış kılıf ince dikişlerle birleştirilir.

Onarım gerginlik olmadan yapılmalıdır; gerginlik altında yapılan bir onarım iyileşmez. Uçlar arasında mesafe varsa greft kullanılır.

Sinir grefti, hasta kendi vücudundan alınan bir duyu siniridir. Alternatif olarak sinir tüpleri (conduit) kısa mesafelerde kullanılabilir.

Onarım hattı, çevre dokudan korunacak biçimde yumuşak doku içine yerleştirilir.

İşlem bölgesel anestezi veya genel anestezi ile uygulanır. Süre, onarımın kapsamına göre bir ile üç saat arasında değişir.

Sinir uçları bulunur ve mikroskop altında değerlendirilir. Hasarlı bölümler temizlenir; sağlıklı lif demetleri görülene kadar tazeleme yapılır.

Onarım tamamlanır ve el, onarım hattına gerginlik bindirmeyecek pozisyonda atelle sabitlenir.

Atel, onarım hattını koruyacak biçimde genellikle üç-dört hafta kullanılır.

Hissin geri dönüşü kademelidir. Önce karıncalanma ve rahatsız edici duyumlar başlar; bu, sinirin ilerlediğinin göstergesidir. Ardından kaba his, en son ince ayrım hissi geri gelir.

Duyu eğitimi (sensory re-education) programı, geri dönen hissin beyin tarafından doğru yorumlanmasına yardımcı olur ve fonksiyonel sonucu iyileştirir.

Sürecin tamamlanması bir yılı aşabilir.

Genel riskler kanama, enfeksiyon ve anesteziye bağlı istenmeyen etkilerdir.

Bu onarıma özgü en önemli sorun, hissin beklenen düzeyde geri gelmemesidir. Sinir iyileşmesi biyolojik bir süreçtir ve sonucu tümüyle öngörmek mümkün değildir.

Onarım hattında ağrılı sinir düğümü (nöroma) gelişebilir; dokunmayla şiddetli ağrıya yol açar ve ek girişim gerektirebilir.

Greft alınan bölgede kalıcı his kaybı olur; bu, greft kullanımının kabul edilen bir bedelidir ve önceden anlatılır.

Yaş, iyileşmeyi etkileyen önemli bir etkendir; çocuklarda sonuçlar yetişkinlere göre belirgin biçimde daha iyidir.

Sinir onarımı sonrası his çoğu zaman koruyucu düzeyde geri gelir; yani kişi sıcak, soğuk ve ağrıyı algılar. İnce ayrım hissi ise eski düzeyine tam olarak dönmeyebilir.

Kas gücü, sinirin kasa ulaşması hâlinde geri kazanılır; ancak uzun süre uyarısız kalan kaslar kalıcı olarak zayıflayabilir. Bu, erken onarımın neden önemli olduğunu açıklar.

Beklenti, elin güvenli ve işlevsel kullanımının sağlanmasıdır. Tam iyileşme her zaman mümkün değildir ve bu gerçekçi biçimde konuşulur.

Sinir yaralanmasına sıklıkla tendon ve damar yaralanması eşlik eder; hepsi aynı seansta onarılır.

Duyu eğitimi ve rehabilitasyon, tedavinin ayrılmaz parçalarıdır.