Karpal Tünel Sendromu

Karpal tünel sendromu, el bileğindeki dar bir kanal içinde median sinirin sıkışmasıyla gelişen tablodur. Elde uyuşma, karıncalanma ve zamanla güç kaybına yol açar. El cerrahisinde en sık karşılaşılan sıkışma sendromudur.

Karpal tünel, el bileğinin avuç tarafında kemikler ve üzerini örten sıkı bir bağ arasında kalan dar bir geçittir. Bu geçitten dokuz bükücü tendon ve median sinir birlikte geçer. Tünel içindeki basıncın artması sinire baskı yapar.

Şikâyetler tipik olarak geceleri belirginleşir. Kişi elinin uyuşmasıyla uyanır, silkeleyince rahatlar. İlerledikçe gündüz de sürer ve başparmak çevresindeki kaslarda erime görülebilir.

Çoğu kişide belirgin tek bir neden bulunmaz; tünelin dar yapısı, tendon kılıflarındaki kalınlaşma ve tünel içindeki sıvı artışı birlikte rol oynar. Kadınlarda daha sık görülür ve orta yaştan sonra sıklığı artar.

Gebelikte vücutta sıvı tutulması tünel içindeki basıncı artırabilir; bu dönemde başlayan şikâyetler çoğu kişide doğumdan sonraki aylarda geriler. Tiroit bezinin az çalışması, diyabet, romatizmal hastalıklar, böbrek yetmezliği ve el bileği kırıkları sıkışmayı kolaylaştıran durumlardır. Bileğin uzun süre bükülü tutulduğu, titreşimli aletlerin kullanıldığı ya da güçlü ve tekrarlayan kavrama gerektiren işler şikâyetleri artırabilir.

Belirtiler çoğu zaman telefon tutmak, kitap okumak, araç kullanmak ya da saç kurutmak gibi bileğin uzun süre aynı pozisyonda kaldığı işler sırasında ortaya çıkar. Serçe parmağın genellikle etkilenmemesi önemli bir ipucudur; serçe parmakta da uyuşma varsa dirsek ya da boyun kaynaklı başka bir sinir sorunu araştırılır. Uyuşmanın hangi durumlarda değerlendirilmesi gerektiği elde uyuşma ve karpal tünel sendromu yazısında anlatılmıştır.

Açık teknikte avuç içinde küçük bir kesiden girilir ve karpal ligaman doğrudan görülerek tam olarak kesilir. Yapıların doğrudan görülmesi güvenlik açısından avantaj sağlar.

Endoskopik teknikte daha küçük bir kesiden kamera ile girilir ve bağ içeriden kesilir. İyileşme bir miktar daha hızlı olabilir.

İki teknik de aynı hedefe ulaşır; seçim, sıkışmanın özelliklerine ve eşlik eden durumlara göre yapılır. Daha önce ameliyat geçirmiş ya da anatomik farklılığı olan kişilerde açık teknik tercih edilir.

Bağ kesildikten sonra dikilmez; uçları arasında oluşan açıklık tünelin hacmini artırır ve basıncı kalıcı olarak düşürür.

Hafif ve orta düzeydeki şikâyetlerde cerrahi dışı yaklaşım çoğu zaman ilk adımdır. Gece kullanılan bilek ateli, bileği düz konumda tutarak tünel içindeki basıncın uyku sırasında artmasını önler; gece uyanmalarındaki azalma birkaç hafta içinde fark edilebilir. Atel genellikle gece ve şikâyeti tetikleyen işler sırasında önerilir.

Çalışma ortamının düzenlenmesi de tedavinin parçasıdır. Klavye ve farenin bileği yukarı ya da aşağı bükmeden kullanılabilecek yükseklikte olması, uzun yazma ve alet kullanımına düzenli molalar verilmesi ve titreşimli aletlerle çalışma süresinin sınırlanması yararlı olabilir. El terapisti, bazı kişilerde sinir ve tendon kaydırma egzersizleri öğreterek bu programa destek olur.

Gebelikte gelişen şikâyetlerde öncelik genellikle atel ve aktivite düzenlemesidir. Kalıcı uyuşma, kas erimesi ya da sinir iletim çalışmasında ileri düzey sıkışma varsa cerrahi dışı tedavinin yeterli olma olasılığı azalır. Benzer sıkışma ve kitle sorunlarına el kitleleri ve sıkışma sendromları bölümünden ulaşılabilir.

İşlem lokal anestezi altında, poliklinik koşullarında yapılabilir. Süre genellikle yirmi dakika ile kırk dakika arasındadır.

Avuç içindeki kesiden girilerek karpal ligaman bulunur ve tam olarak kesilir. Sinirin serbestleştiği doğrudan görülerek doğrulanır.

Kesi dikilir ve pansuman yapılır. Kişi aynı gün evine döner.

Gece uyuşması genellikle ilk günlerde belirgin biçimde azalır; bu, kişilerin en hızlı fark ettiği değişimdir.

Dikişler yaklaşık on-on dört günde alınır. El, ilk günlerde yüksekte tutulur.

Avuç içinde kesi bölgesinde hassasiyet birkaç ay sürebilir; buna "pillar ağrısı" denir ve kademeli olarak azalır.

Kavrama gücünün tam olarak geri gelmesi birkaç ay alır. His kaybı ileri düzeydeyse iyileşme aylar sürer ve tam olmayabilir.

Masa başı çalışanlar çoğu zaman birkaç gün ile iki hafta arasında işe dönebilir. Klavye kullanımına pansuman küçüldükten sonra kısa oturumlarla başlanması ve rahatsızlığa göre kademeli olarak artırılması önerilir. Bileği düz tutan bir klavye düzeni, avuç içi kesisine baskı yapmayan bir fare ve sık molalar bu dönemde rahatlık sağlar.

Güçlü kavrama, ağır kaldırma, el aletleri ya da titreşimli makine kullanımı gerektiren işlerde dönüş genellikle dört-altı haftayı bulur; avuç içine doğrudan yük binen işlerde bu süre uzayabilir. Kesi bölgesindeki hassasiyet sürerken dolgulu iş eldivenleri işi kolaylaştırır.

Araç kullanmaya, direksiyonu rahatça kavrayıp ani bir manevrayı güvenle yapabildiğinizde dönülür; bu çoğu kişide birinci ya da ikinci haftaya denk gelir. İki elde de şikâyet varsa girişimlerin arası bu süreler göz önünde tutularak planlanır. Kontrol muayenelerinin hangi gün ve hastanede yapılabileceği Bursa'daki muayene günleri ve iletişim sayfasında belirtilmiştir.

Genel riskler kanama, enfeksiyon ve anesteziye bağlı istenmeyen etkilerdir.

Bu girişime özgü sorunlar arasında kesi bölgesinde uzun süren hassasiyet, kavrama gücünde geçici azalma, yara izinde kalınlaşma ve bulguların bir ölçüde sürmesi sayılabilir.

Nadiren sinir veya damar yaralanması görülebilir; doğrudan görerek çalışılan tekniklerde bu risk düşüktür.

Bağın eksik kesilmesi durumunda şikâyetler sürer ve yeniden girişim gerekebilir.

İleri evrede, uzun süre sıkışmış bir sinirde iyileşme sınırlı kalabilir; bu, ameliyatın başarısızlığı değil, sinir hasarının geri dönüşsüz olmasıdır.

Bağ kesildiğinde tünel içi basınç kalıcı olarak azalır. Uyuşma ve gece şikâyetleri çoğu kişide belirgin biçimde geriler.

His ve güç kaybının ne ölçüde düzeleceği, sıkışmanın ne kadar sürdüğüne bağlıdır. Erken dönemde yapılan girişimlerde iyileşme daha tam olur.

Kas erimesi geliştiyse bu tam olarak geri dönmeyebilir; bu nedenle erken değerlendirme önemlidir.

Şikâyetlerin yeniden ortaya çıkması nadirdir.

Aynı elde tetik parmak sık eşlik eder ve aynı seansta tedavi edilebilir.

Her iki elde bulgu varsa girişimler ayrı seanslarda planlanır; iki elin aynı anda kullanılamaz olması günlük yaşamı zorlaştırır.